विद्यार्थ्यांसाठी आली मोठी खुशखबर!
या विद्यार्थ्यांना सरकार देणार तब्बल 51 हजार रुपये | Swadhar Yojana Apply Online
Swadhar Yojana Apply Online : महाराष्ट्र शासनाच्या समाज कल्याण विभागामार्फत राबविण्यात येणारी भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्वाधार योजना ही अनुसूचित जाती व नवबौद्ध समाजातील विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाची आणि दिलासा देणारी योजना आहे. आर्थिक अडचणींमुळे शिक्षण अर्धवट सोडावे लागू नये, तसेच गरीब व गरजू विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण घेण्याची संधी मिळावी, हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
सन २०२५-२६ या शैक्षणिक वर्षासाठी या योजनेअंतर्गत अर्ज करण्याची अंतिम मुदत ३१ डिसेंबर २०२५ पर्यंत वाढविण्यात आली असून, पात्र विद्यार्थ्यांनी या सुवर्णसंधीचा लाभ घ्यावा, असे आवाहन समाज कल्याण सहाय्यक आयुक्त देविदास नांदगावकर यांनी केले आहे.
स्वाधार योजनेचा मुख्य उद्देश काय आहे?
स्वाधार योजनेचा मुख्य हेतू म्हणजे ज्या विद्यार्थ्यांना शासकीय वसतिगृहात प्रवेश मिळण्याची पात्रता आहे, मात्र काही कारणास्तव प्रवेश मिळालेला नाही, अशा विद्यार्थ्यांना खाजगी वसतिगृहात राहून शिक्षण पूर्ण करता यावे यासाठी आर्थिक सहाय्य उपलब्ध करून देणे हा आहे.
या योजनेंतर्गत विद्यार्थ्यांना निवास, भोजन, शैक्षणिक साहित्य, निर्वाह भत्ता तसेच इतर आवश्यक खर्चासाठी थेट आर्थिक मदत दिली जाते. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना आर्थिक ताण न घेता अभ्यासावर लक्ष केंद्रित करता येते.
स्वाधार योजनेचा लाभ कोणत्या विद्यार्थ्यांना मिळतो?
भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्वाधार योजनेचा लाभ अनुसूचित जाती (SC) आणि नवबौद्ध समाजातील विद्यार्थ्यांना दिला जातो. या योजनेअंतर्गत इयत्ता ११ वी आणि १२ वी मध्ये शिकणारे विद्यार्थी पात्र आहेत. तसेच १२ वी नंतर व्यावसायिक व बिगर व्यावसायिक अभ्यासक्रमांना प्रवेश घेतलेले विद्यार्थी देखील या योजनेसाठी अर्ज करू शकतात.
व्यावसायिक अभ्यासक्रमांमध्ये अभियांत्रिकी, वैद्यकीय, फार्मसी, कायदा, व्यवस्थापन, आयटी आणि इतर तांत्रिक अभ्यासक्रमांचा समावेश होतो. बिगर व्यावसायिक अभ्यासक्रमांमध्ये कला, विज्ञान, वाणिज्य तसेच इतर पारंपरिक अभ्यासक्रमांचा समावेश आहे.
विद्यार्थ्याचे कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न शासनाने ठरवलेल्या मर्यादेपेक्षा जास्त नसणे आवश्यक आहे. तसेच विद्यार्थी नियमित शिक्षण घेत असावा आणि त्याची शैक्षणिक प्रगती समाधानकारक असणे गरजेचे आहे.
स्वाधार योजनेअंतर्गत किती आर्थिक मदत मिळते?
स्वाधार योजनेअंतर्गत विद्यार्थ्यांना दिली जाणारी आर्थिक मदत महाविद्यालयाच्या ठिकाणावर आणि शहराच्या दर्जावर अवलंबून असते. विद्यार्थ्यांना प्रतिवर्ष 38 हजार ते 51 हजार रुपये इतके आर्थिक सहाय्य दिले जाते.
महानगर किंवा मोठ्या शहरांमध्ये राहणीमानाचा खर्च जास्त असल्यामुळे तेथे शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना जास्त रक्कम दिली जाते. ही रक्कम मुख्यत्वे निवास, भोजन आणि दैनंदिन खर्चासाठी वापरता येते.
शैक्षणिक साहित्याकरिता अतिरिक्त अनुदान
वैद्यकीय व अभियांत्रिकी अभ्यासक्रमांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना पुस्तके, उपकरणे आणि शैक्षणिक साहित्याचा खर्च जास्त येतो. त्यामुळे अशा विद्यार्थ्यांना प्रतिवर्ष 5 हजार रुपये अतिरिक्त दिले जातात.
तर कला, विज्ञान, वाणिज्य आणि इतर बिगर व्यावसायिक अभ्यासक्रमांतील विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्यासाठी प्रतिवर्ष 2 हजार रुपये दिले जातात. ही संपूर्ण रक्कम थेट विद्यार्थ्यांच्या बँक खात्यात DBT पद्धतीने जमा केली जाते.
Swadhar Yojana Apply Online – अर्ज करण्याची प्रक्रिया
स्वाधार योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया पूर्णपणे ऑनलाइन आहे. पात्र विद्यार्थ्यांनी समाज कल्याण विभागाच्या अधिकृत पोर्टलवर जाऊन अर्ज करावा. अर्ज करताना विद्यार्थ्याची वैयक्तिक माहिती, शैक्षणिक तपशील, उत्पन्न, जातीचा तपशील आणि इतर आवश्यक माहिती अचूक भरावी लागते.
आवश्यक कागदपत्रे
अर्जासोबत खालील कागदपत्रे अपलोड करणे अनिवार्य आहे.
जात प्रमाणपत्र
उत्पन्न प्रमाणपत्र
आधार कार्ड
शैक्षणिक गुणपत्रिका
प्रवेश पावती
बँक खात्याचा तपशील
निवास प्रमाणपत्र
सर्व कागदपत्रे स्पष्ट आणि वाचनीय PDF स्वरूपात अपलोड करणे आवश्यक आहे. चुकीची किंवा अपूर्ण कागदपत्रे दिल्यास अर्ज फेटाळला जाऊ शकतो.
बँक तपशील अपडेट करणे अत्यंत महत्त्वाचे
ज्या विद्यार्थ्यांचा स्वाधार योजनेचा अर्ज मंजूर झाला आहे, त्यांनी ऑनलाइन पोर्टलवर बँक तपशील अपडेट करणे अनिवार्य आहे. बँक तपशील अपडेट केल्याशिवाय विद्यार्थ्यांच्या खात्यात आर्थिक मदत जमा होणार नाही.
बँक खाते आधार कार्डशी लिंक असणे आवश्यक आहे. खाते सक्रिय स्थितीत असावे आणि IFSC कोड, खाते क्रमांक योग्यरित्या भरलेला असावा. कोणतीही अडचण आल्यास विद्यार्थ्यांनी स्थानिक समाज कल्याण कार्यालयाशी संपर्क साधावा.
स्वाधार योजनेचे फायदे आणि महत्त्व
स्वाधार योजना ही केवळ आर्थिक मदत देणारी योजना नसून, ती सामाजिक न्याय आणि समान संधीचे प्रतीक आहे. या योजनेमुळे हजारो गरीब आणि होतकरू विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणाची संधी मिळाली आहे.
निवास, भोजन आणि शैक्षणिक खर्चाची चिंता दूर झाल्यामुळे विद्यार्थी आत्मविश्वासाने शिक्षण पूर्ण करू शकतात. पुढे चांगल्या नोकऱ्या मिळवून ते स्वतःच्या कुटुंबाची आणि समाजाची आर्थिक स्थिती सुधारण्यास मदत करू शकतात.
अंतिम मुदत लक्षात ठेवा
सन २०२५-२६ या शैक्षणिक वर्षासाठी स्वाधार योजनेचा अर्ज करण्याची अंतिम तारीख 31 डिसेंबर 2025 आहे. या तारखेनंतर अर्ज स्वीकारले जाणार नाहीत.
म्हणून पात्र विद्यार्थ्यांनी वेळ न दवडता अर्ज करावा, सर्व माहिती काळजीपूर्वक भरावी आणि आवश्यक कागदपत्रे तयार ठेवावीत. ही योजना विद्यार्थ्यांसाठी एक मोठी संधी असून, तिचा लाभ घेऊन आपले शैक्षणिक स्वप्न नक्की साकार करा.